Rada Działalności Pożytku Publicznego jest przede wszystkim miejscem dialogu pomiędzy organizacjami społecznymi a administracją publiczną. Ma charakter konsultacyjny i opiniodawczy – nie jest kolejnym urzędem ani komisją przyznającą organizacjom dotacje. Jej zadaniem jest przede wszystkim opiniowanie i konsultowanie spraw istotnych dla trzeciego sektora oraz współpracy organizacji z administracją.
Rady mogą działać na różnych poziomach
Na poziomie krajowym działa Rada Działalności Pożytku Publicznego będąca organem opiniodawczo-doradczym Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego. W jej skład wchodzą przedstawiciele administracji, samorządu oraz sektora pozarządowego. Co najmniej połowę składu stanowią reprezentanci organizacji pozarządowych i innych uprawnionych podmiotów.
Rady mogą funkcjonować także na poziomie województwa, powiatu i gminy. Dla małych, lokalnych organizacji szczególnie ważne są właśnie rady gminne i powiatowe, ponieważ zajmują się sprawami bezpośrednio związanymi ze współpracą miejscowych NGO z samorządem.
Co robi gminna lub powiatowa Rada Pożytku?
Do zadań takiej rady należy m.in. opiniowanie projektów strategii rozwoju gminy lub powiatu, projektów uchwał dotyczących sfery zadań publicznych oraz programów współpracy samorządu z organizacjami pozarządowymi.
Rada może również wyrażać opinie w sprawach dotyczących funkcjonowania organizacji, zlecania im zadań publicznych oraz pomagać w sytuacjach spornych pomiędzy NGO a administracją publiczną.
Oznacza to, że organizacje działające na danym terenie mogą mieć swoich przedstawicieli w miejscu, w którym dyskutuje się np. o zasadach współpracy samorządu z trzecim sektorem, lokalnych dokumentach strategicznych czy sposobach realizowania zadań publicznych.
Rada nie podejmuje jednak decyzji za wójta, burmistrza, radę gminy czy organizacje pozarządowe. Jej rola polega przede wszystkim na konsultowaniu, opiniowaniu i budowaniu dialogu.
Czy każda gmina musi mieć Radę Pożytku?
Nie. Rada nie musi powstać automatycznie w każdej gminie czy powiecie.
Organizacje mogą jednak same zainicjować jej utworzenie. Jeżeli co najmniej pięć organizacji pozarządowych lub innych podmiotów uprawnionych ustawą, działających na terenie danej gminy albo powiatu, złoży wspólny wniosek, właściwy organ wykonawczy ma obowiązek utworzyć radę w terminie dwóch miesięcy od wpłynięcia wniosku.
Kadencja gminnej i powiatowej Rady Działalności Pożytku Publicznego trwa trzy lata, a przedstawiciele sektora pozarządowego muszą stanowić co najmniej połowę jej członków.
Szczegółowy sposób powoływania członków oraz organizację pracy rady określa odpowiednio rada gminy albo rada powiatu.
Kogo to dotyczy?
Rada Pożytku nie jest rozwiązaniem przeznaczonym wyłącznie dla dużych fundacji czy profesjonalnych organizacji zatrudniających pracowników.
Dotyczy lokalnego sektora społecznego – stowarzyszeń, fundacji, OSP, klubów sportowych oraz innych organizacji działających na rzecz mieszkańców. Koła Gospodyń Wiejskich zarejestrowane na podstawie ustawy o kołach gospodyń wiejskich również są zaliczane do organizacji pozarządowych.
Może więc okazać się, że właśnie niewielkie organizacje wiejskie, KGW, stowarzyszenia senioralne, ekologiczne czy sportowe mają szczególnie dużo do powiedzenia na temat rzeczywistych potrzeb mieszkańców i problemów związanych z działalnością społeczną.
Dlaczego warto interesować się działalnością Rady?
Dobrze funkcjonująca Rada Pożytku może sprawić, że współpraca pomiędzy samorządem a organizacjami nie będzie ograniczała się jedynie do corocznych konkursów dotacyjnych.
To przestrzeń do zgłaszania potrzeb organizacji, konsultowania planowanych rozwiązań i wskazywania barier utrudniających działalność społeczną. Może też pomagać organizacjom mówić wspólnym głosem w sprawach istotnych dla całego lokalnego sektora.
Warto więc sprawdzić, czy w naszej gminie lub powiecie działa Rada Działalności Pożytku Publicznego, kto reprezentuje w niej organizacje i czym rada aktualnie się zajmuje. Jeżeli rady nie ma, organizacje mogą wspólnie rozważyć wystąpienie z inicjatywą jej utworzenia.
Rada Pożytku nie zastępuje aktywności samych organizacji, ale może być bardzo użytecznym narzędziem pozwalającym NGO realnie uczestniczyć w rozmowie o sprawach lokalnych.
